Trong bài viết này, Chúng tôi sẽ làm rõ chất thải y tế là gì, quy trình thu gom chất thải y tế, quản lý năm loại rác thải y tế phổ biến nhất hiện nay. Đặc biệt, chúng tôi cũng sẽ bật mí các cách xử lý chất thải y tế sao cho an toàn, hiệu quả, đang được các cơ quan chức năng ưu tiên áp dụng cho quý khách tham khảo!
Rác thải y tế là tất cả những chất thải ở thể rắn, lỏng và khí được thải ra ngoài trong quá trình hoạt động của các trung tâm cơ sở y tế. Nếu xét về mức độ nguy hiểm sẽ được chia thành hai nhóm chính là chất thải y tế nguy hại và chất thải y tế thông thường
Tùy thuộc vào từng loại chất thải sẽ được đựng trong các vật chứa (túi, thùng …) có mã màu kèm các biểu tượng chất thải y tế khác nhau. Chúng tôi xin đưa ra các ví dụ để quý khách tham khảo như:
- Vật chứa có màu vàng đựng chất thải lây nhiễm có biểu tượng rác thải y tế nguy hại sinh học
- Vật chứa có màu đen đựng chất thải gây độc tế bào có biểu tượng chất gây độc tế bào và có kèm dòng chữ “Chất gây độc tế bào”,
- Vật chứa có màu trắng đựng rác thải y tế tái chế có biểu tượng hình tái chế.
- Vậy chất thải y tế thông thường là gì? Chất thải y tế nguy hại là gì? Mời quý khách cùng theo dõi trong nội dung tiếp theo của bài hôm nay.
Xử lý rác thải y tế
*** Xem thêm: Khái niệm rác thải là gì?
Nếu quý khách đang nghi vấn hoặc thắc mắc chất thải y tế thông thường là gì thì có thể hiểu một cách đơn giản, là những loại rác thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, dễ cháy – nổ, phóng xạ hay những thành phần hóa học nguy hại.
Rác y tế thông thường bao gồm:
- Rác thải phát sinh từ những hoạt động chuyên môn: Chai huyết thanh, bột bó khi gãy xương kín, chai lọ thủy tinh … không dính máu, dịch sinh học, cũng như các chất hóa học nguy hiểm.
- Rác thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh: Rác thải sinh hoạt là gì? thì Chúng tôi đã bật mí trước đó rồi, nhưng lưu ý không bao gồm rác từ những buồng bệnh bị cách ly.
- Rác thải phát sinh từ công việc hành chính: Tài liệu, giấy, báo, thùng các tông, túi đựng phim, túi nilon.
- Rác thải ngoại cảnh: Lá cây và rác phát sinh từ những khu vực ngoại cảnh.
Với câu hỏi chất thải y tế nguy hại là gì? thì theo quyết định 43/2007/QĐ-BYT, chất thải y tế nguy hại là những chất thải y tế mà trong thành phần của nó có chứa những yếu tố nguy hại cho sức khỏe người và môi trường sống, dễ cháy – nổ, dễ lây nhiễm, ăn mòn, gây ngộ độc, phóng xạ hoặc có chứa các đặc tính nguy hại nếu không được xử lý an toàn.
Chất thải lây nhiễm
Đây là một trong 5 loại chất thải y tế đầu tiên mà chúng tôi muốn giới thiệu đến quý khách. Nhóm chất thải này thành phần bao gồm:
- Chất thải có sắc nhọn (loại A): Kim tiêm, đinh mổ, lưỡi dao mổ, các ống tiêm, mảnh thủy tinh vỡ, cưa … tóm lại là những vật sắc nhọn dùng trong hoạt động y tế.
- Chất thải không có sắc nhọn (loại B): Là những loại rác thải bị dịch sinh học của cơ thể, dính máu, cũng như rác thải phát sinh từ buồng của bệnh nhân bị cách ly.
- Chất thải có nguy cơ gây lây nhiễm cao (loại C): Chủ yếu phát sinh từ trong phòng xét nghiệm, ví dụ như bệnh phẩm và các dụng cụ đựng – dính bệnh phẩm.
- Chất thải giải phẫu (loại D): Rau thai, bào thai, các mô, cơ quan, bộ phận trên cơ thể người và xác động vật thí nghiệm.
Chất thải y tế hóa học
Chất thải y tế hóa học cũng được chia thành nhiều nhóm khác nhau như:
- Dược phẩm không còn hạn hay khả năng sử dụng.
- Những loại chất thải có thành phần chứa kim loại nặng như thủy ngân, cadimi, chì.
- Chất hóa học nguy hại thường được sử dụng trong y tế như Formaldehyde, kali hydroxit, hydroquinone, glutaraldehyde isoflurane (Forane), methylene chloride, Oxite ethylene, freons, trichloroethylene, enflurane (Ethrane), …
- Rác thải y tế gây độc tế bào, là những loại vỏ thuốc, vỏ chai, dụng cụ đựng các loại thuốc gây độc tế bào như Asparaginase, Bleomycin, Carboplatin, Carmustine, Cisplatin, Cyclophosphamide, Cytarabine, Dacarbazine, Dactinomycin, Daunorubicin … và dịch tiết từ bệnh nhân điều trị phương pháp hóa trị liệu.
Chất thải phóng xạ
Chất thải phóng xạ cũng là một trong 5 loại rác thải y tế phổ biến nhất hiện nay. Loại chất thải này phát sinh từ các hoạt động chẩn đoán, hóa trị liệu hay các chất thải từ bệnh phẩm.
Loại chất thải y tế phóng xạ được chia thành 3 thể chính:
Chất thải phóng xạ khí: Khí từ kho chứa đựng chất phóng xạ, dùng trong lâm sàng.
Chất thải phóng xạ rắn: Giấy thấm, ống tiêm, bơm tiêm …
Chất thải phóng xạ lỏng: Dạng dung dịch, chất bài tiết.
Các bình chứa áp suất
Chất thải y tế bình chứa áp suất, điển hình là bình CO2, O2, bình khí dùng 1 lần, … Những loại bình này dễ gây cháy, nổ nên cần được phân loại và xử lý riêng.
Chất thải y tế thông thường
Loại cuối cùng trong 5 nhóm chất thải y tế phổ biến đã được Chúng tôi phân tích ở trên, nếu chưa nắm rõ rác thải y tế thông thường là gì thì quý khách có thể đọc lại. Hầu hết các loại rác thải ở nhóm này đều được xếp vào danh sách những loại chất thải tái chế trong ngành y tế.
Chất thải y tế thông thường
Quy trình thu gom rác thải y tế là quá trình phân loại, tập hợp, đóng gói, lưu trữ tạm thời tại nguồn (tức là tại địa điểm phát sinh rác trong các cơ sở y tế).
Quản lý chất thải y tế trong các bệnh viện ở Việt Nam là việc phân loại, xử lý ban đầu, vận chuyển, tái chế, tái sử dụng, lưu trữ, tiêu hủy chất thải y tế, kiểm tra và giám sát thực hiện.
Mỗi một loại rác thải y tế sẽ mang các đặc tính khác nhau nên quy trình thu gom và quản lý cũng có sự khác biệt. Tuy nhiên nếu nhìn chung, tất cả đều phải bám sát theo thông tư 58 về quản lý, rác thải y tế , xử lý chất thải và quy chế quản lý chất thải y tế 43/2007 của Bộ Y Tế và Bộ Tài Nguyên & Môi Trường. Trong đó có nêu rõ:
Mục đích của kế hoạch quản lý chất thải y tế.
- Nguyên tắc phân loại và cách thức thu gom từng nhóm rác thải y tế.
- Quy định về túi đựng rác thải y tế (bao bì, dụng cụ, thiết bị lưu chứa).
- Điều kiện các kho lưu trữ, quản lý chất thải y tế thông thường và nguy hại cần đáp ứng.
Thông tin chi tiết, quý khách vui lòng click vào link bên dưới để xem:
- Thông tư 58 quản lý chất thải y tế
- Quy chế quản lý chất thải y tế 43/2007
Để có cái nhìn tổng quan hơn, quý khách có thể tham khảo quy trình thu gom và quản lý chất thải, rác thải y tế theo mô hình sau đây:
Quy trình xử lí chất thải bệnh viện
Thực trạng rác thải y tế ở Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp. Theo các cơ quan chức năng dự kiến, mỗi ngày có đến 120.000 m3 nước thải y tế, 350 – 400 tấn chất thải y tế (trong đó có 42 tấn chất thải y tế nguy hại) được thải ra môi trường.
Thế nhưng, nhiều cơ sở y tế vẫn chưa thực sự quan tâm đến việc xử lý rác thải y tế. Bằng chứng là chỉ có 53.4% trong số 1.263 bệnh viện có công trình xử lý nước thải, 90% bệnh viện thu gom hàng ngày, 67% cơ sở y tế xử lý bằng lò đốt, 32.2 % xử lý rác y tế bằng lò thủ công hoặc công nghệ chôn lấp trong bệnh viện.
Trước tình hình trên nếu không có phương pháp xử lý kịp thời thì sẽ dẫn đến thực trạng rác thải y tế gây ô nhiễm môi trường ở Việt Nam trở nên nghiêm trọng hơn. Từ đó đe dọa sự sống của hệ sinh vật trong môi trường bị ô nhiễm, gia tăng nguy cơ bệnh tật, ảnh hưởng đến an sinh xã hội, thậm chí là tính mạng con người.
Sử dụng lò đốt rác thải y tế đạt chuẩn
Phương pháp đốt được xem là một trong những phương pháp xử lý chất thải y tế được sử dụng phổ biến nhất hiện nay, áp dụng cho tất cả các loại chất thải có khả năng bắt cháy ở cả thể rắn, lỏng, khí.
Hiện nay, lò đốt rác thải y tế tại Việt Nam có 6 loại chính, gồm: Lò đốt rác thải y tế thùng quay, lò đốt xi măng, lò đốt tầng sôi, lò đốt hơi, lò đốt chất lỏng, lò đốt gi/vỉ cố định.
Mỗi một loại lò đốt rác thải y tế lại mang các đặc trưng khác nhau nên sẽ được triển khai theo quy trình xử lý chất thải y tế khác biệt. Thế nhưng, nguyên lý hoạt động chung của các loại lò đốt là dùng nhiệt độ cao để phá vỡ cấu trúc và độc tính của rác thải, biến nó trở thành tro than, sau đó đem đi chôn lấp hoặc sử dụng cho mục đích khác.
Sử dụng lò đốt rác thải y tế
Xử lý chất thải y tế nguy hại bằng hơi nóng
Thêm một cách xử lý rác thải y tế nguy hại có đặc tính lây nhiễm nữa, đó là sử dụng hơi nóng để khử khuẩn. Quy trình xử lý rác thải y tế lây nhiễm là đem phân loại, sau đó đưa chất thải vào trong máy khử khuẩn bằng hơi nóng nhằm loại bỏ các yếu tố gây hại.
Đồng thời, quý khách có thể đun sôi chất thải lây nhiễm với thời gian tối thiểu là 15 phút cũng đem lại hiệu quả tương tự so với việc dùng máy khử khuẩn bằng hơi nóng.
Xem thêm: Rác thải sinh hoạt là gì
Cách xử lý chất thải y tế ở Việt Nam bằng chôn lấp hợp vệ sinh
Quy trình xử lý chất thải y tế bằng chôn lấp được áp dụng tạm thời đối với các cơ sở y tế ở những vùng miền khó khăn chưa có cơ sở xử lý chất thải nguy hại đạt tiêu chuẩn.
Đối với rác thải y tế thông thường, chúng ta chỉ cần phân loại rồi mang chôn tại những bãi chôn lấp tập trung theo quy định của địa phương. Đối với chất thải nguy hại thì cần phải tro hóa trước khi chôn lấp, cố định các chất độc hại có trong chất thải rồi mới đem đi chôn lấp tại bãi để chôn chất thải nguy hại.
Tiêu chuẩn chung của hố chôn lấp là phải có hàng rào bảo vệ vây quanh nằm xa khu vực dân cư tối thiểu 100m, cách xa các nguồn nước mặt, đáy hố chôn cách mức nước bề mặt tối thiểu là 1.4m, có miệng hố được che cẩn thận và cao hơn lớp đất mặt xung quanh để tránh nước mưa tràn vào. Chất thải y tế thông thường và rác thải y tế nguy hại không nên chôn chung một bãi.
Xử lý chất thải y tế
Xử lý rác thải y tế bằng cách tái chế, tái sử dụng
Những loại rác thải y tế thông thường, không chứa những yếu tố lây nhiễm, không gây độc tế bào, không ảnh hưởng đến sức khỏe con người và còn khả năng sử dụng đều được tái chế để tạo ra những sản phẩm khác, món đồ mới có ích
Một số chất thải được phép thu gom và phục vụ mục đích tái chế bao gồm: Nhựa (chai nhựa đựng NaCl 0,9%, glucose, dịch lọc thận, cao phân tử, natri bicarbonat, , thủy tinhringer lactat …), giấy, kim loại. Lưu ý, chất thải được phép tái chế chỉ cung cấp cho các tổ chức tái chế chất thải có giấy phép hoạt động.
Tags: 5 loại rác thải y tế , Quy trình thu gom rác thải y tế , Bài giảng quản lý chất thải y tế , Bộ câu hỏi trắc nghiệm về quản lý chất thải y tế , Quy trình xử lý chất thải rắn y tế , Quản lý chất thải y tế ở Việt Nam , Biểu tượng chất thải y tế , Quyết định 43 về quản lý chất thải y tế
