Chế biến thủy sản là một trong những ngành chế biến phát triển nhất tại ĐBSCL, cũng như ở Việt Nam. Có một lượng lớn nước thải từ các nhà máy chế biến thủy sản đưa ra ngoài môi trường, hệ thống xử lý nước được lắp đặt để giải quyết vấn đề này. Bùn thải thủy sản là một sản phẩm thừa của quá trình xử lý này.
>> Xem ngay: Công ty cung cấp vận chuyển bùn vi sinh An Giang Hưng Phát uy tín
Nguồn phát sinh bùn thải thủy sản
Khối lượng bùn thải được phát sinh từ quá trình lắng đọng, tích lũy trong đường ống của hệ thống xử lý rất lớn và có khả năng gây ô nhiễm lòng đất xung quanh trên diện rộng. Ước tính thể tích bùn thải thủy sản được tạo ra chiếm lên đến 10% tổng thể tích nước thải mà nhà máy chế biến thải ra.
Cần tiến hành phân tích thành phần hóa học, và ngưỡng giới hạn nguy hại, để đánh mức độ ảnh hưởng của bùn thải từ hệ thống xử lý nước của các công ty chế biến thủy sản, đến môi trường, và sức khỏe của con người. Tại Việt Nam đã có quy chuẩn quốc gia QCVN 50:2013/BTNMT quy định cụ thể về mức độ nguy hại của bùn thải từ các ngành công nghiệp trong đó có ngành chế biến thủy sản.
Ảnh hưởng của bùn thải thủy sản đến môi trường
Đồng thời, bùn thải thủy sản nếu có thành phần chứa nhiều nguyên tố độc hại, cùng với khối lượng lớn đưa vào môi trường, có thể làm ô nhiễm trên diện rộng:
- Ô nhiễm nguồn nước ngầm từ bùn thải thủy sản: Đặc điểm quan trọng của bùn thải chứa một lượng lớn nước, nếu không có giải pháp xử lý hiệu quả, lượng nước độc hại có trong bùn sẽ thẩm thấu vào lòng đất và gây ảnh hưởng đến mạch nước ngầm xung quanh.
- Ô nhiễm không khí do quá trình tự phân hủy của bùn thải: Với điều kiện khí hậu Việt Nam, vào các mùa nắng nóng, nhiệt độ lên lượng bùn thải thủy sản không được thu gom, vận chuyển đúng cách sẽ tiến hành tự phân hủy kỵ khí. Vì trong bùn thải có chứa các nguyên tố độc hại, kim loại nặng nên quá trình này tạo nên các loại khí độc như NH3, CH4, H2S… có thể gây ra hiệu ứng nhà kính, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống của những người xung quanh.
- Ô nhiễm tài nguyên đất: Một số nhà máy chế biến thủy sản lựa chọn phương pháp chôn lấp để xử lý một lượng lớn bùn thải. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ có thể áp dụng đối với một số loại bùn thải thủy sản có ngưỡng độc hại dưới mức quy định theo quy chuẩn QCVN 50:2013/BTNMT. Vì vậy, khi đưa bùn thải thủy sản chưa được phân định mức độ nguy hại trở về lòng đất có thể dẫn đến ô nhiễm tài nguyên đất.
Hiện nay, các chất thải công nghiệp nói chung và bùn thải từ hoạt động sản xuất, kinh doanh nói riêng đang được quản lý và phân định mức nguy hại bằng bộ quy chuẩn quốc gia số QCVN 50:2013/BTNMT. Theo đó, bùn thải thủy sản được quy định mức áp dụng phương pháp xử lý rõ ràng về ngưỡng giới hạn nguy hại:
- Kết quả phân tích, đánh giá thấp hơn ngưỡng quy định về mức độ độc hại của bùn thải thủy sản: Những loại bùn này được đánh giá là gần như không nguy hại, có hàm lượng các chất hữu cơ cao, giàu giá trị dinh dưỡng được phép sử dụng các phương pháp quản lý và xử lý như chất thải thông thường như chôn lấp, tái chế thành thức ăn cho gia súc, gia cầm, nuôi cấy vi sinh vật…
- Kết quả phân tích, đánh giá cao hơn ngưỡng quy định về mức độ độc hại: Đối với những loại bùn thải thủy sản này cần được thu gom, vận chuyển và xử lý bằng những phương pháp đặc hiệu, làm giảm hoặc loại bỏ thành phần độc hại có trong bùn trước khi đưa về môi trường tự nhiên. Một số phương pháp được sử dụng để quản lý bùn thải thủy sản nguy hại là tách pha vật lý, phản ứng sinh hóa…
Đối với các loại bùn thải thủy sản nguy hại, những phương pháp xử lý thông thường như chôn lấp, hay tái chế cơ bản không thể áp dụng, cũng như không thể hoàn toàn loại bỏ thành phần độc hại có trong bùn. Vì vậy, cần áp dụng một số phương pháp xử lý bùn thải thủy sản nguy hại hiệu quả, an toàn hơn để làm giảm thiểu khả năng gây ô nhiễm của chúng đối với môi trường.
Sau đây, bài viết xin giới thiệu đến bạn 2 phương pháp xử lý phổ biến được nhiều nhà máy áp dụng nhất hiện nay:
Là một phương pháp xử lý được đánh giá khá đơn giản nhưng vẫn mang lại hiệu quả tối ưu đối với các loại bùn thải thủy sản độc hại. Phương pháp này áp dụng một số nguyên lý vật lý như lọc, tác động nhiệt để bóc tách các thành phần độc hại có trong bùn. Đặc biệt, trong một số trường hợp người ta tiến hành tách lớp bùn thải nguy hại ra khỏi môi trường, sau đó tiến hành xử lý vật lý chúng.
Xử lý bùn thải thủy sản bằng phương pháp vật lý
Phương pháp vật lý làm giảm khối lượng bùn thải thủy sản:
- Để thực hiện phương pháp này người ta đưa bùn vào bể nén, cô đọng thể tích của bùn thải và giảm lượng nước có trong chúng, để hình thành nên bùn thải dạng rắn.
- Sau đó, bùn thải rắn được đưa vào bể phơi khô để bóc tách lượng nước thừa còn sót lại thông qua việc bay hơi. Ngoài ra, có thể sử dụng máy ép bùn để loại bỏ nước, lọc lấy phần bùn thải rắn (có chứa thành phần độc hại), bùn rắn được đem đi ép khung và sản phẩm cuối cùng là bùn khô.
- Bùn khô có 2 cách xử lý phổ biến là tiến hành gia nhiệt để nung cho đến khi phân hủy hoàn toàn các nguyên tố độc hại hoặc đóng gói để chôn lấp. Hai cách làm này có ưu điểm là tiết kiệm chi phí và dễ thực hiện, tuy nhiên khi tiến hành nung cần chú ý lượng khí thoát ra có thể ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe, nếu chôn lấp cách ly cần thực hiện đúng kỹ thuật, đảm bảo không gây ô nhiễm trong lòng đất.
>> Xem ngay: Công ty cung cấp vận chuyển bùn vi sinh Bà Rịa-Vũng Tàu Hưng Phát
Để sử dụng phương pháp sinh hóa trong xử lý bùn thải, người ta sử dụng vi sinh vật kị khí và hiếu khí để loại bỏ các thành phần độc hại của bùn:
Phương pháp sinh hóa giúp xử lý hiệu quả bùn thải thủy sản
- Bùn thải được xử lý bằng vi sinh vật sẽ được phân hủy, làm giảm khối lượng và hình thành các hợp chất hữu cơ bao gồm các vi sinh vật có hại. Kết quả của quá trình phân hủy là bùn thải sinh học (không nguy hại) và bùn thải nguy hại chứa kim loại nặng.
- Bùn thải nguy hại được tiến hành bóc tách thành phần bằng các hợp chất hóa học phù hợp, các chất kim loại nặng sẽ bị trung hòa thành hợp chất không độc, hoặc ít độc. Cuối cùng, bùn thải sẽ được đem chôn lấp, cách ly hoặc nung phân hủy tùy vào mức độ nguy hại của chúng.
Hy vọng, thông qua những thông tin mà bài viết chia sẻ đã giúp bạn hiểu hơn về các phương pháp giúp xử lý bùn thải thủy sản hiệu quả, đơn giản.
